Քնի ապնոեի առաջացման 5 հիմնական պատճառ + ինչպես կանխարգելել դրանք

Ավելի ու ավելի շատ մարդիկ են ծանոթանում քնի խանգարումների տարածվածությանը։ Շատերը տառապել են քնի ապնոեից, սակայն ոչ բոլորն են ձեռնարկել անհրաժեշտ քայլեր՝ կանխարգելելու կամ ախտորոշելու իրենց քնի խանգարումը։ Թեև միշտ չէ, որ հնարավոր է կանխել այն, կան որոշ քայլեր, որոնք կարելի է ձեռնարկել OSA-ի առաջացման կամ վատթարացման հավանականությունը նվազեցնելու համար։

Քնի ապնոեն տարածված վիճակ է, որն ազդում է Միացյալ Նահանգներում հազարավոր մարդկանց վրա։ Օբստրուկտիվ քնի ապնոեի դեպքում քնի ընթացքում շնչուղիները փակվում են՝ կրճատելով կամ ամբողջությամբ ընդհատելով թթվածնի ընդունումը, որն անհրաժեշտ է օրգանիզմի առողջ գործունեության համար։ Սա կարող է առաջացնել շնչառության և քնի հաճախակի ընդհատումներ գիշերվա ընթացքում։ Չբուժված թողնելու դեպքում սա կարող է լուրջ առողջական խնդիր դառնալ։ Եթե մտահոգություններ ունեք քնի ապնոեի զարգացման հնարավոր վտանգի մասին, կարևոր է ծանոթանալ ինչպես դրա պատճառներին, այնպես էլ կանխարգելման մեթոդներին։

Քնի ապնոեի պատճառները

Գիրություն

Գիրությամբ տառապող անձինք հաճախ ունենում են օբստրուկտիվ քնի ապնոե։ Մասնավորապես, OSA-ով հիվանդների քառասունհինգ տոկոսը գեր է1։ Գիրությունը կարող է լինել ինչպես OSA-ի պատճառ, այնպես էլ հետևանք, եթե այն մնում է չբուժված։ Ավելորդ քաշը կարող է դժվարացնել շնչառությունը գիշերը, քանի որ շնչուղիների վրա ճնշումն ավելանում է։ Մյուս կողմից, եթե OSA-ն ունեք այլ պատճառով, բուժման բացակայության դեպքում կարող է առաջանալ ավելորդ քաշ։ Երբ օրգանիզմը չի ստանում անհրաժեշտ քունը, այն արձագանքում է տարբեր ձևերով։ Ոմանց մոտ դա դրսևորվում է չափազանց արագ քաշի ավելացմամբ։ Որոշ ուսումնասիրություններ2նույնիսկ ցույց են տալիս, որ դրա պատճառն այն է, որ OSA-ն նվազեցնում է լեպտինի ազդեցությունը՝ օրգանիզմում քաշի կարգավորմանը նպաստող նյութի։

Գենետիկա

Եթե ընտանիքի անդամներն ունեն քնի խանգարում, դա մեծացնում է հավանականությունը, որ նրանց երեխաները ևս կարող են ունենալ այն։ Դա կարող է պայմանավորված լինել պարանոցի կառուցվածքային առանձնահատկություններով, ինչպես նաև այլ, դեռևս անհայտ պատճառներով։ Բացի այդ, դերակատարում ունեն նաև գենետիկ այլ գործոններ՝ կապված այնպիսի վիճակների հետ, ինչպիսիք են շուրթ-քիմք ճեղքվածքը կամ Դաունի համախտանիշը։ Դա պայմանավորված է դեմքի ոսկորների և լեզվի վրա դրանց ունեցած ազդեցությամբ։ Շնչառական համակարգի բնականոն գործունեության համար շնչուղիները պետք է ազատ և անխոչընդոտ լինեն։

Էնդոկրին խանգարումներ

Էնդոկրին խանգարումների և քնի ապնոեի միջև կապ կա, մասնավորապես հիպոթիրեոզ և ակրոմեգալիա։ Եթե այս հիվանդությունները բուժվեն, դա կարող է նպաստել քնի ապնեայի ծանրության մեղմացմանը։ Երկուսն էլ կարող են ազդել հորմոնների մակարդակի և վզի ձևի վրա։

Տարիք և սեռ

Ցավոք, տարեց մարդիկ սովորաբար ավելի մեծ ռիսկի տակ են քնի խանգարումներ ունենալու առումով։ Տղամարդիկ նույնպես ավելի հակված են ՕՔԱ-ի զարգացմանը։ Տարիքի հետ վերին շնչուղիները քնի ժամանակ կոշտանում են, քանի որ ուղեղն ավելի դժվարությամբ է թուլացնում մկանները քնած ժամանակ։ Այս ամենը կանխելու լավագույն միջոցը առողջ սնունդն ու ֆիզիկական վարժությունները, ինչպես նաև մտքի ակտիվ պահումն են։

Ապրելակերպային նյութեր

Ծխելը բորբոքում է առաջացնում կոկորդում և ուռուցք վերին շնչուղիներում, ինչն ի վիճակի է վատթարացնել ՕՔԱ-ի ախտանիշները։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ չբուժված քնի ապնեա ունեցող մարդիկ ավելի հակված կարող են լինել ծխելու սովորություն ձեռք բերելուն3։ Հնարավոր է՝ դա պայմանավորված է բավարար քնի բացակայությունից առաջացած սթրեսով։ Ալկոհոլը նույնպես լրացուցիչ ռիսկի գործոն է, քանի որ այն թուլացնում է կոկորդի մկանները։

Ինչպես կանխել

Ոբստրուկտիվ քնի ապնեան միշտ չէ, որ հնարավոր է կանխել, սակայն կան որոշ բաներ, որոնք կարող են օգնել։ Ցանկացած առողջական ռիսկի կանխարգելման հիմքը պարզապես ինքդ քո մասին հոգ տանելն է։ Սա նշանակում է ընդունել առողջ սննդակարգ և ֆիզիկական վարժությունների ծրագիր։ Ձեր բժիշկը կկարողանա տրամադրել ձեր տարիքին և քաշին համապատասխան կոնկրետ առաջարկություններ, սակայն ընդհանուր առմամբ այս ապրելակերպային ընտրությունների հավատարիմ հետևումը կարող է մեծ տարբերություն ստեղծել։

• Թողեք կամ ամբողջությամբ դադարեցրեք ծխելն ու ալկոհոլի օգտագործումը։
• Կանոնավոր զբաղվեք ֆիզիկական վարժություններով՝ յոգայով, ուժային մարզումներով կամ աերոբիկայով։
• Քնելուց առաջ ծանր սնունդ մի ուտեք և ոչ մի խմիչք մի խմեք։
• Խորհուրդ է տրվում փոքր քանակությամբ սնունդ ընդունել՝ համաձայն սննդային բուրգի պահանջների։

Ինչպե՞ս անցնել հետազոտություն։

Հարկավոր է դիմել ձեր բժշկին, որպեսզի պարզեք՝ արդյոք կարիք ունե՞ք հետազոտության, և եթե այո, ապա ո՞ր տեսակն է ձեզ համար ամենահարմարը։Սրանք այն հետազոտություններն են, որոնք մենք առաջարկում ենք մեր կլինիկայում։ Կա նաև տանը կատարվող տարբերակ, որը հատկապես հարմար է նրանց համար, ովքեր դժվարանում են հասնել քնի կենտրոն։

Ինչպես գիտեք, կան բազմաթիվ գործոններ, որոնք կարող են նպաստել OSA-ի զարգացմանը։ Կանխարգելումը

առանցքային է։Կապ հաստատեք մեզ հետ ցանկացած հարցի դեպքում կամ այսօր ձեր քնի թեստը նշանակելու համար։

Young T, Palta M, Dempsey J, Skatrud J, Weber S, Badr S. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. N Engl J Med. 1993;328(17):1230–1235.

Phillips BG, Kato M, Narkiewicz K, Choe I, Somers VK. Increases in leptin levels, sympathetic drive, and weight gain in obstructive sleep apnea. Am J Physiol Heart Circ Physiol. 2000;279(1):H234–H237.

Krishnan, Dixon-Williams & Thornton (2014) Krishnan V, Dixon-Williams S, Thornton JD. Where there is smoke…there is sleep apnea. Chest. 2014;146(6):1673–1680. doi: 10.1378/chest.14-0772.