Ինչպե՞ս է բուժվում նարկոլեպսիան:

Նարկոլեպսիան հազվադեպ հանդիպող քնի խանգարում է, սակայն գոյություն ունեն բուժման բազմաթիվ տարբերակներ: Հաշվի առնելով, թե ինչպես է նարկոլեպսիան ազդում ամենօրյա կյանքի վրա, անչափ կարևոր է անվտանգության և ընդհանուր բարեկեցության համար գտնել հիվանդությունը կառավարելու լուծում: Թեև 200,000 ամերիկացի ունի այս հիվանդությունը, դրանից նույնիսկ ավելի շատ մարդ տուժում է այն բանի հետևանքով, որ ոմանք ընտրում են չախտորոշել և չբուժել խանգարումը: Երբ այն մնում է չախտորոշված, կարող է վտանգավոր և մտահոգիչ հետևանքներ ունենալ: Ահա հիվանդություն ունեցող մարդկանց համար ախտանիշները կառավարելու հիմնական տարբերակներից մի քանիսը:

Տարբերակ 1. Xyrem®

Այս դեղամիջոցը հայտնի է նաև որպես sodium oxybate: Այն կիրառվում է 1-ին տիպի նարկոլեպսիայի հետ կապված ախտանիշների բուժման համար, որը դրսևորվում է կատապլեքսիայի ուղեկցությամբ ավելորդ քնկոտությամբ: FDA-ն հաստատել է այն ցերեկային քնկոտության բուժման համար: Թեև հիմնականում կիրառվում է 1-ին տիպի դեպքում, կարող է օգտագործվել նաև 2-րդ տիպի՝ կատապլեքսիայի բացակայությամբ ընթացող նարկոլեպսիայի բուժման համար: Շատերին գրավում է այս դեղամիջոցի բազմակողմանիությունը, սակայն չարաշահման հնարավոր ռիսկի պատճառով այն ստանալը կարող է դժվար լինել: Անհրաժեշտ է հատուկ պատվեր կատարել՝ համոզվելու, որ այն օգտագործվում է նշանակված նպատակով: Դեղամիջոցն ունի հանգստացնողի ազդեցություն, ինչը հիանալի է ապահովելու համար, որ հիվանդները ամբողջ գիշեր քնեն՝ չընդհատելով REM քունը:

Ընդունման եղանակը

Քնի բժշկության ճանաչված առաջնորդ և փորձագետ դոկտոր Mostafavi-ն ասում է. «Սկսեք փոքր չափաբաժնից և աստիճանաբար հասեք առավելագույն դոզայի: Ինչպես կարելի է կռահել անունից, այն պարունակում է բարձր քանակությամբ աղ, ուստի եթե ունեք աղի սահմանափակում, կարող եք չօգտագործել այն կամ պետք է կիրառել զգուշությամբ: Գիշերը ընդունվում է երկու դոզայով՝ մեկը քնելուց առաջ, մեկը գիշերվա կեսին, քանի որ դրա ազդեցությունը երկարատև չէ»:

Տարբերակ 2. Խթանիչներ

Խթանիչները համարվում են երկրորդ շարքի բուժում1 ESD-ի (Ավելորդ Քնի Խանգարումներ) դեպքում: Հասանելի կամ առավել խորհուրդ տրվող դեղամիջոցները շրջանառության մեջ են 1990-ականների վերջից ի վեր: Ամենից հաճախ նշանակվողները Modafinil-ն ու Armodafinil-ն են:

Modafinil- Բրազիլական ուսումնասիրություն այս դեղամիջոցի վերաբերյալ ցույց տվեց, որ մասնակիցների 66%-ի մոտ ախտանիշները զգալիորեն բարելավվել են, և դեղամիջոցն արդյունավետ է գործել: Դրա հիմնական նպատակն է բարելավել ցերեկային արթնությունը:

Armodafinil- Ուսումնասիրությունները2 այս դեղամիջոցի շուրջ ցույց են տվել ոչ միայն ցերեկային արթնության բարելավում, այլև հիշողության, ուշադրության և հոգնածության ընդհանուր բարելավում:

Կողմնակի ազդեցություններ

Թեև այս դեղամիջոցների ազդեցությունն ավելի քիչ ծայրահեղ է, քան Xyrem®-ի դեպքում, դրանք կարող են որոշ օգտատերերի մոտ գլխացավ կամ ալերգիկ ռեակցիա առաջացնել:

Տարբերակ 3. Վարքագծային ռազմավարություններ

Պլանավորված կարճ քուն

Ոմանք ուրախությամբ կընդունեն «պլանավորված կարճ քուն» բառերը, երբ բժիշկը նշանակի դա: Այս խոսքերն առավել ևս ուրախալի են նարկոլեպսիայով տառապող անձի համար, ով ծայրաստիճան հոգնածություն է զգում: Բուժման այս մեթոդը կիրառվում է արդեն բազմաթիվ տարիներ: Այն օգնում է վերահսկել չափից ավելի հոգնածությունը՝ քնի կանոնավոր ռեժիմ հաստատելով, նույնիսկ եթե այն ցերեկային ժամերին է:

Հրահանգներ

Լավագույն արդյունք ստանալու համար կարճ քունը պետք է լինի հակիրճ: Առաջարկվում է սահմանափակել այն մոտ 15-20 րոպեով, որպեսզի գիշերը քնելու կարողությունը չխախտվի: Կարճ քունը պետք է պլանավորվի օրվա ամենահոգնեցուցիչ ժամանակահատվածի համար: Քանի որ այն բժշկի կողմից է նշանակված, գործատուների մեծ մասը կհամաձայնի այս կարճ ընդմիջմանը, որն անհրաժեշտ է առողջությունն ու արթնությունը պահպանելու համար:

Եթե օրական մեկ քնկոտությունը չի բարելավում ախտանիշները, կարելի է ցերեկային հանգիստը բաժանել օրվա տարբեր ժամերի, սակայն յուրաքանչյուր քնկոտության տևողությունը պետք է մնա նույնը։ Օրինակ՝ մեկը կարելի է վերցնել կեսօրից առաջ, մյուսը՝ ճաշի ժամանակ, իսկ երրորդը՝ կեսօրից հետո, աշխատանքից տուն վերադառնալուց առաջ։

Կարևոր է նշել, որ սա սովորաբար բուժման միակ մեթոդը չէ։ Լավագույն արդյունքի հասնելու համար նախատեսված հանգիստը պետք է զուգակցվի դեղամիջոցների ընդունման հետ։

Կիրառեք խելամիտ քնի սովորություններ

Որակյալ քունն անհրաժեշտ է բոլորի համար։ Քնի խանգարում ունեցող մարդիկ պետք է ավելի գիտակցված ջանքեր գործադրեն՝ ճիշտ քնի սովորություններ կիրառելու համար, որպեսզի կարողանան առավելագույն օգուտ քաղել գիշերային հանգստից։ Թեև նարկոլեպսիայի բուժում դեռ գոյություն չունի, մարդիկ կարող են ճիշտ ուղու վրա դնել իրենց քունը՝ հետևելով հիմնական խորհուրդներին։

• Սահմանափակեք էկրանի ժամանակը — էկրաններից արձակվող լույսը, ինչպիսիք են հեռուստացույցը, հեռախոսները կամ պլանշետները, կարող է դժվարացնել ուղեղի կողմից քնի ժամանակի ճանաչումը։ Քնելուց մեկ ժամ առաջ անջատեք բոլոր էլեկտրոնային սարքերը՝ հանգստանալու համար։
• Եղեք հետևողական — մեր օրգանիզմը սիրում է կանոնավորություն։ Նույնիսկ հանգստյան օրերին փորձեք հավատարիմ մնալ քնելու և արթնանալու ժամերի ժամանակացույցին։
• Խուսափեք կոֆեինից — թեև ամենաիդեալականը կոֆեինից լրիվ հրաժարվելն է, դա միշտ հնարավոր չէ։ Փորձեք կոֆեինի օգտագործումը սահմանափակել մեկ բաժակով՝ առավոտյան, և ոչ մի կաթիլ կեսօրից հետո։

Սրանք բոլորը հիանալի տարբերակներ են նարկոլեպսիան վերահսկելու և կառավարելու համար։ Այս հիվանդության բուժում դեռ չկա, սակայն ախտանիշների կառավարմանն ուղղված առաջընթացը շարունակվում է ամեն օր։ Առանց բուժման, նարկոլեպսիան կարող է զգալիորեն վատթարացնել ձեր կյանքի որակը։ Եթե վերջերս ստացել եք ախտորոշում և փնտրում եք արդյունավետ բուժման տարբերակներ,կապվեք մեզ հետ այսօր։

1) New developments in the management of narcolepsy. Vivien C Abad, Christian Guilleminault

Nat Sci Sleep. 2017; 9: 39–57. Published online 2017 Mar 3. doi: 10.2147/NSS.S103467

2) The efficacy and safety of armodafinil as treatment for adults with excessive sleepiness associated with narcolepsy.Harsh JR, Hayduk R, Rosenberg R, Wesnes KA, Walsh JK, Arora S, Niebler GE, Roth TCurr Med Res Opin. 2006 Apr; 22(4):761-74.61-74.