REM և Non-REM քուն. այն, ինչ դուք պետք է իմանաք

Հավանաբար լսել եք «REM» քնի մասին։ REM-ը նշանակում է աչքի արագ շարժում (rapid eye movement)։ REM քնի ընթացքում ձեր աչքերը արագ շարժվում են տարբեր ուղղություններով, ինչը տեղի չի ունենում non-REM քնի ժամանակ։ Սա լայնորեն կիրառվող հասկացություն է, սակայն շատերը կարող են չգիտակցել, թե ինչ ազդեցություն ունի այն քնի որակի վրա։ Արդյոք REM քնի փուլն իրականում ձեռք է բերվում ննջի ցիկլի ընթացքում, թե ոչ, կենսական նշանակություն ունի մարդու ընդհանուր առողջության համար։ Ահա թե ինչ պետք է իմանաք ձեր ստացած կամ չստացած քնի տեսակի մասին։

Քնի փուլերը

1-ին փուլ.Սա քնի առաջին և ամենաթեթև փուլն է, որը non-REM է։ Դուք կարող եք մտնել այս փուլ, երբ քնկոտանում եք մահճակալում գիրք կարդալիս կամ ֆիլմ դիտելիս։ Սա հանգիստ վիճակ է, սակայն հեշտությամբ կարող է խաթարվել, ինչը հանկարծակի ջղաձգության է հանգեցնում, եթե ձեզ արթնացնեն։

2-րդ փուլ.Հաջորդ փուլն ավելի խոր է։ Այս փուլում ձեզ արթնացնելն ավելի դժվար է։ Սրտի կծկումների հաճախականությունը սկսում է դանդաղել, մինչ ուղեղը պատրաստվում է REM քնին։ Գիշերվա ընթացքում ձեր ողջ քնի կեսն անցնում է հենց այս փուլում։

3-րդ փուլ.Եթե երբևէ փորձել եք ինչ-որ մեկին արթնացնել և դժվարությամբ եք դա արել, ամենայն հավանականությամբ նա գտնվում էր 3-րդ փուլում։ Եթե քունը խաթարվի այս փուլում, արթնանալն ավելի դժվար է։ Սա վերականգնողական փուլ է. ձեր օրգանիզմն օգտագործում է այն հնարավորությունը՝ նորոգելու և ձևավորելու հյուսվածքները, ոսկրները ու մկանները, ինչպես նաև ամրացնելու իմունային համակարգը։ Սա ամենավերականգնողական փուլն է, ուստի որակյալ քունն այնքան կարևոր է ձեր ընդհանուր առողջության համար։

REM քուն.Վերջապես, REM քունն սկսվում է քնի ցիկլի մոտ իննսուն րոպե անց։ Սա երազների փուլն է, որն ամենից հաճախ հիշվում է։ REM փուլի տևողությունն ավելանում է յուրաքանչյուր ցիկլի հետ։ Առաջին ժամանակահատվածը կտևի ընդամենը տաս րոպե, սակայն ի վերջո կհասնի մեկ ժամի։

Ինքնին քունն արդեն բարդ երևույթ է, և ցանկացած քնի խանգարման ավելացումը, որը կխաթարի ցիկլը, կարող է էականորեն բացասաբար անդրադառնալ ձեր առողջության վրա։ Քունը հնարավորություն է տալիս մարդուն վերականգնվել թե՛ մտավոր, թե՛ ֆիզիկական առումով։

Քնի ամբողջական ցիկլերի հասնելու առավելությունները ներառում են.

• Ամրացված իմունային համակարգ
• Քաշ վերահսկողություն
• Բորբոքման նվազում
• Հիշողության ամրապնդում
• Ավելի լավ մտավորառ ողջություն
• Առողջ սիրտ
• Հուզական ավելի բարձր բանականություն1

Երազ տեսնել

Մենք բոլորս երազ ենք տեսնում, նույնիսկ եթե չենք հիշում դրանք։ Երազ տեսնելն իրականում շատ օգտակար է ձեր առողջության համար։ Այն մարդիկ, ովքեր դժվարանում են հասնել կամ ամբողջությամբ անցնել REM փուլը, ունեն անհանգստության, դեպրեսիայի, հալյուցինացիաների բարձր ռիսկ և կարող են նաև զարգացնել նյարդաբանական խանգարումներ։

Non-REM քուն

Առաջին փուլերը non-REM անվանելը կարող է տպավորություն ստեղծել, թե դրանք այնքան էլ կարևոր չեն։ Սակայն դրանք չափազանց կարևոր են, և հենց դրա համար է, որ գիշերային քնի մեծ մասն անցնում է հենց այս փուլերում։

REM քուն

Եթե մարդը գիշերը քնում է 6-8 ժամ, ապա միջինում անցնում է 6-8 REM փուլ: Ամենաերկար փուլը լինում է գիշերվա վերջում, քանի որ յուրաքանչյուր ցիկլի հետ REM-ի տևողությունը մեծանում է: Ուղեղն այս փուլում չափազանց ակտիվ է՝ ավելի, քան քնի ցիկլի ցանկացած այլ կետում:

Քնի հետազոտության ընթացքում քնի մասնագետները հետևում են քնի փուլերին և դրանց հաջորդականությանը: Հենց այս գիշերային հետազոտության միջոցով է հնարավոր ախտորոշել քնի խանգարումները: Օրինակ՝ նարկոլեպսիա ունեցող մարդն անմիջապես REM քնի մեջ է ընկնում, մինչդեռ քնային ապնոէ ունեցող անձը կարող է երբեք չհասնել լիարժեք ճիշտ ցիկլի:

Այժմ, երբ մենք անդրադարձանք REM և non-REM քնի հետ կապված հիմնական հասկացություններին, խնդրում ենք կապ հաստատել մեզ հետ ձեր հարցերի դեպքում: Մեր քնի մասնագետները պատրաստ են օգնել ձեզ!

1. J Sleep Res. 2014 Dec;23(6):657-663. doi: 10.1111/jsr.12192. Epub 2014 Aug 13.