Անքնություն. պատճառներ, ախտանիշներ և բուժում
Date Published
Բոլորն էլ կյանքում գոնե մեկ անգամ դժվարություն են ունեցել քնելու հետ։ Գուցե մոտալուտ ելույթի մտահոգությունը, կեսօրից հետո քնած լինելը կամ քնելուց առաջ առատ կերած ուտելիքը ձեզ արթուն են պահել գիշերվա փոքր ժամերին։ Հաջորդ օրն, ամենայն հավանականությամբ, լավագույններից չի եղել. հավանաբար դուք ձեզ դանդաղ, հոգնած ու դյուրագրգիռ եք զգացել։
Սակայն անքնությամբ տառապողների համար այս փորձառությունը կարող է սովորական դառնալ։ Ահա անքնության նշաններն ու պատճառները, ինչպես նաև հնարավոր բուժման եղանակները։
Ի՞նչ նշանակություն ունի անքնությամբ տառապել։
Անքնության էությունը կարելի է մեկ բառով արտահայտել.քնազրկություն։
Ըստ National Sleep Foundation-ի,անքնությունը քնելու կամ քնած մնալու դժվարությունն է՝ նույնիսկ երբ դուք հնարավորություն ունեք և հանգստի կարիք ունեք։
Անքնության պատճառները
Անքնության պատճառները կարող են անհամար լինել։ Սուր անքնությունը՝ քնի կարճատև խանգարումն ընդամենը մի քանի գիշերվա ընթացքում, շատ տարածված է, և կան բազում գործոններ, որոնք ամեն օր ազդում են ձեր քնի որակի վրա։ Սկսած սթրեսից ու անհանգստությունից մինչև ձեր նոութբուք՝ քնելուց առաջ, մինչև չափից շատ քնել ցերեկը, մինչև մրսածության դեղեր ընդունելը՝ այս ամենը կարող է հանգեցնել անքուն գիշերների շարքի։
Քրոնիկ անքնությունը, կամ քնի հաճախակի պակասը, կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ պատճառներով։ Ահա մի քանի օրինակ՝
- Բժշկական վիճակներ։ Դրանք ներառում են քթի ալերգիա, արթրիտ, աստma կամ քրոնիկ ցավ։
- Հուզական լարվածություն։ Ապացուցված է կապը դեպրեսիայի և անքնության միջև։ Դեպրեսիա ունեցող մարդիկ շատ ավելի հավանական է, որ զարգացնեն այս քնի խանգարումը, իսկ քնի պակասը կարող է վատթարացնել դեպրեսիայի ախտանիշները։ Անհանգստությունն ու սթրեսը նույնպես հանգեցնում են անքնության։
- Ապրելակերպ / քնի սովորույթներ։ Եթե ձեր քնի ռեժիմն անկանոն է կամ ոչ ավանդական, ձեզ հավանաբար դժվար է գիշերը քնել։ Ցերեկային քունը, անկանոն ժամանակացույցը կամ հերթափոխային աշխատանքը կարող են խաթարել ձեր ցիրկադյան ռիթմերը։
- Քնի խանգարումներ։ Սա շատ կարևոր կետ է։ Եթե դուք քրոնիկ կերպով բավարար քուն չեք ստանում կամ հոգնած եք զգում՝ չնայած ամբողջական գիշերային հանգստին, դա կարող է ազդանշան լինել քնի խանգարման, օրինակ՝ Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ կամ քնի ապնեա, որը խաթարում է ձեր հանգստի որակը։
Ախտանիշներ
Ահա մի քանի նշան, որոնք կարող են վկայել անքնության մասին.
- Քնելու դժվարություն
- Գիշերը արթնանալ և հետ քնել չկարողանալ
- Առավոտյան շուտ արթնանալ
- Չհանգստացնող քուն (հայտնի է նաև որպես «չվերականգնող քուն»՝ քնային ապնոեի տարածված ախտանիշ)
- Հոգնածություն կամ ցերեկային քնկոտություն
- Տրամադրության տատանումներ, դյուրագրգռություն, կենտրոնանալու կամ հիշողության
- Վարքային խնդիրներ, ինչպիսիք են իմպուլսիվության կամ ագրեսիվության զգացումը
- Դժվարություններ աշխատանքում կամ դպրոցում
Անքնության կոնկրետ ախտորոշում տալու բարդությունը մասամբ կապված է այս ախտանիշների տարածվածության հետ. ամեն մարդ կյանքում գոնե մեկ անգամ զգացել է քնկոտություն կամ դյուրագրգռություն։ Հետևաբար, բժիշկները սահմանել են հատուկ չափանիշներ, թե ինչն է համարվում քրոնիկ անքնություն.այն պետք է տեղի ունենա շաբաթական առնվազն երեք գիշեր՝ երեք ամիս կամ ավելի երկար ժամանակ.
Բուժում
Եթե դուք քնի հետ կապված քրոնիկական դժվարություններ ունեք, պետք է դրա մասին խոսեք ձեր բժշկի հետ։ Բժիշկը կարող է քնին օգնող դեղամիջոց նշանակել ձեզ, կամ, եթե խնդրի արմատները անհանգստության կամ դեպրեսիայի մեջ են, ուղղել ձեզ հոգեթերապևտի մոտ։ Նա կարող է նաև առաջարկել, որ դուք անցնեք բուժման հետևյալ տարբերակներից մեկը։ Եթե քնի հետ կապված դժվարությունները շարունակվում են, խնդրեք ձեր բժշկին ձեզ ուղղել քնի մասնագետի մոտ՝ հետազոտության։
Այլ հոդվածներ, որոնք կարող են ձեզ հետաքրքրել.
- Քնելուց առաջ ուտելու (և խուսափելու) լավագույն մթերքները
- Քնի որ դիրքն է լավագույնը ձեզ համար
- Ննջասենյակի գույները, որոնք կօգնեն ձեզ քնել
- Որքա՞ն քուն է ձեզ իրականում անհրաժեշտ
- Քնի պակասի վտանգավոր հետևանքները
Լուսանկարի հեղինակ՝Benjamin Watson
Frequently asked questions
Chronic insomnia is defined as difficulty falling asleep, staying asleep, or early-morning awakening occurring at least 3 nights per week for at least 3 months, with associated daytime impairment (DSM-5 and ICSD-3 criteria). Shorter episodes are typically classified as acute or short-term insomnia.
Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia (CBT-I) is the recommended first-line treatment per the 2021 AASM clinical practice guideline. It is the only intervention with sustained benefit beyond one year. Sleep medications are second-line and are typically used for short-term symptom relief while CBT-I is being learned.
Sleep medications can help short-term but are not first-line for chronic insomnia. Risks include dependence, tolerance, next-day sedation, and falls in older adults. AASM recommends CBT-I before or alongside medication. Discuss benefits and risks specific to your situation with your physician.
Yes. Sleep-related breathing disorders including OSA can present as insomnia, particularly difficulty maintaining sleep or early-morning awakening. This is sometimes called "comisa" (comorbid insomnia and sleep apnea). A sleep study may be indicated when insomnia does not respond to standard treatment or when OSA risk factors are present.
Consider sleep specialist evaluation if insomnia persists more than 3 months, causes meaningful daytime impairment, does not respond to CBT-I or initial medication, or is accompanied by symptoms suggesting OSA, restless legs, or other primary sleep disorders.
Ready When You Are
Take a home sleep test in California
FDA-approved devices delivered to your door. Board-certified physicians review your results. 100+ insurance plans accepted.