Տարիքը և քունը սերտորեն կապված են, և շատ մարդիկ նկատում են քնի որակի զգալի անկում տարիքի հետ: Հարվարդի բժշկական դպրոցի Քնի բժշկության բաժնի համաձայն՝ քնի ռիթմերը փոփոխվում են ողջ կյանքի ընթացքում, և մեզնից շատերի մոտ օրական ննջելուն հատկացվող ժամերի քանակը աստիճանաբար նվազում է տարիքի հետ:

Քնի երկու հիմնական տեսակ

Քնի երկու հիմնական տեսակ կա՝ REM (արագ աչքի շարժումով) և NREM (արագ աչքի շարժումից զուրկ): REM քունը կապված է երազ տեսնելու հետ, իսկ NREM քունը ընթանում է երեք փուլով՝ N1 (թեթև քուն), N2 (փոքր-ինչ խորը) և N3 (դանդաղ ալիքային խոր քուն): Քնի ցիկլերը բաղկացած են REM և NREM քնից, որոնք սովորաբար տևում են մոտ 50 րոպե երեխաների մոտ և 90 րոպե՝ մեծահասակների մոտ: Երեխաների և մեծահասակների քնի ցիկլի հիմնական տարբերությունը N3 փուլում անցկացվող ժամանակի քանակն է. երեխաները այս դանդաղ ալիքային խոր քնում անցկացնում են շատ ավելի շատ ժամանակ, քան մեծահասակները, ինչը նշանակում է, որ մեծահասակներն ավելի հեշտ և հաճախ են արթնանում:

Քնի ռիթմեր

Քնի ռիթմերի վրա ազդող մեկ այլ գործոն է ցիրկադային կարգավարիչը: Պարզ ասած՝ ցիրկադային ռիթմերը որոշում են, թե երբ է մարմինը սկսում քնկոտություն զգալ և երբ է արթնանում: Այդ ռիթմերը փոփոխվում են տարիքի հետ: Երեխաները, մեծահասակները և տարեցները փոփոխություններ են ապրում բազմաթիվ գործոնների հիման վրա:

Երեխաները և քունը

Նորածինները սովորաբար օրական 16-ից 20 ժամ են քնում: Երեխայի ննջած ժամերի քանակը աստիճանաբար նվազում է՝ հասնելով մոտ 11 ժամի չորս տարեկան հասակում, և շարունակում է նվազել մինչև դեռահասության տարիները, երբ պատանուն անհրաժեշտ է ընդամենը ինը ժամ քուն:

Երեխաները և դեռահասները, ընդհանուր առմամբ, ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում խոր քնում, քան մեծահասակները: Մանկությունից դեռահասության ամենաուղիղ տեսանելի փոփոխությունն ցիրկադային ռիթմի մեջ է. դեռահասները հաճախ հոգնած են կամ դժվարություններ ունեն քնելու հետ կապված՝ իրենց ներքին ժամացույցի փոփոխության պատճառով: Այդ ռիթմային փոփոխությունների հետևանքով դեռահասի մարմինը ուզում է ավելի ուշ արթուն մնալ գիշերը և ավելի ուշ արթնանալ առավոտյան: Ուշ գիշերները՝ զուգակցված դպրոցի համար վաղ վեր կենալու անհրաժեշտության հետ, հանգեցնում են քնի կրճատման, ինչի արդյունքում դեռահասը կարող է քնկոտ ու հոգնած զգալ և երբեք չհանգստանալ ամբողջությամբ:Երեխաների և քնի մասին լրացուցիչ տեղեկություններ կարող եք գտնել այստեղ:

Մեծահասակները և քունը

WebMD-ի համաձայն՝ քնի ամենաէական փոփոխությունները աստիճանաբար տեղի են ունենում 19-ից 60 տարեկան հասակում: 20 տարեկան հասակում խոր քնում անցկացվող ժամանակը կրճատվում է կիսով չափ (երեխաները, ըստ ընդհանուր կանոնի, գիշերվա 50%-ն անցկացնում են խոր քնում): 40 տարեկան հասակով մարդկանց մոտ բոլորովին այդ տեսակ խոր քնի հասնելու ունակությունը կորցնելը արտասովոր երևույթ չէ: Հասուն կյանքի մարտահրավերները (կարիերա, հաշիվներ, ամուսնություն, երեխաներ) հաճախ սթրես են առաջ բերում, որն էլ ազդում է քնի վրա:

Կանայք, ընդհանուր առմամբ, ավելի շատ են տառապում քնի խնդիրներից, քան տղամարդիկ՝ հղիության, դաշտանադադարի և ծնողության հետ կապված հորմոնալ ու հոգեկան փոփոխությունների պատճառով: Ծնողական պատասխանատվությունից բխող սթրեսն ու անհանգստությունը կանանց մոտ հաճախ անքնության և խանգարված քնի պատճառ են դառնում:

Տարեցները և քունը

Տարեցները հաճախ ավելի մեծ դժվարություն են ունենում քնելու և քունը պահպանելու հարցում։ Նրանք ավելի կարճ ժամանակ են անցկացնում դանդաղ ալիքային քնի փուլում (խոր քուն՝ առանց երազների), ինչը նշանակում է, որ ավելի երկար են մնում մակերեսային քնի մեջ և ավելի հաճախ արթնանում։ Ծերության տարիներին կարկադային ռիթմերն ավելի շատ են փոփոխվում՝ մարդուն հոգնեցնելով երեկոյան ավելի վաղ, ինչի հետևանքով նա գնում է քնելու ավելի շուտ և արթնանում է ավելի վաղ առավոտյան։

Թեև տարեցների որոշ քնի խնդիրներ կարող են բացատրվել ծերացմամբ, դրանց մեծ մասն առաջանում է քրոնիկ բժշկական վիճակների պատճառով։ Առողջական խնդիրներ, ինչպիսիք են արթրիտը, սրտի կոնգեստիվ անբավարարությունը, գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլուքս հիվանդությունը,քնի ապնոեն,անհանգիստ ոտքերի համախտանիշը և վերջույթների պարբերական շարժումները բոլորը կարող են ազդել քնի օրինաչափությունների վրա։Անքնությունը նույնպես կարող է լինել այս առողջական խնդիրների բուժման համար օգտագործվող բազմաթիվ դեղամիջոցների կողմնակի ազդեցություն։ Վարքային, ապրելակերպի և սոցիալական փոփոխությունները, ինչպիսիք են հարազատի կորուստը, թոշակի անցնելը կամ տնտեսական խնամատարության հաստատություն տեղափոխվելը, նույնպես կարող են բացասաբար ազդել քնի օրինաչափությունների վրա (այստեղ ավելին իմացեք քնի լավ սովորությունների մասին).

Մտահոգված եք, որ դուք կամ ձեր հարազատը (երեխան, ամուսինը կամ ծնողը) պատշաճ կերպով չի քնում։ Անցեք մեր քնկոտության թեստը և քննարկեք արդյունքները ձեր բժշկի հետ։

Անցեք քնկոտության թեստը

Աղբյուրներ՝

http://healthysleep.med.harvard.edu/healthy/science/variations/changes-in-sleep-with-age http://www.webmd.com/sleep-disorders/living-with-insomnia-11/sleep-changes?page=2

Այլ գրառումներ, որոնք կարող են հետաքրքրել ձեզ.

Տարիքը և քունը. ինչպես է փոխվում մեր քունը մանկությունից մինչև հասուն տարիք